NOORWEGEN  2007

7 juni     Noorwegen (4)

“Het hangt van de mensen af” zegt Amir of je slaagt als buitenlander. Het straatbeeld lijkt hem gelijk te geven. Ik noemde al de wijze waarop de Somali’s zich manifesteren. Sinds kort zijn in Oslo Roemeense Roma present. Zij doen wat ze elders ook doen: zitten in een voorname winkelstraat en bedelen. Als we onze weg zoeken aan de hand van een plattegrond worden we aangesproken. Of we hulp nodig hebben vraagt een man. Hij oogt vrolijk en hip. Als we het metrostation noemen waarnaar we op weg zijn nodigt hij ons galant uit om mee te lopen. Waar we vandaan komen. Nederland? Ik ken Nederlands luidt de reactie en onvervalst klinkt het “busje komt zo”. Onze gesprekspartner is Egyptenaar, en was in zijn thuisland toeristengids. Dat verklaart waarom hij ons zo makkelijk aanspreekt en hoe hij aan die liedjesregel komt: hij maande destijds zijn gezelschappen naar de bus.
Hij meldt dat ‘ie omdat het vrijdag is, net uit de moskee komt. “O” provoceer ik, “dan ben je blij in een land te leven waar je je geloof vrij kunt belijden.” Hij antwoordt bevestigend en benadrukt dat hij een “good muslim” is, “no stupid muslim”. Onder die laatste categorie schaart hij diegenen die hen in de wereld een slechte naam bezorgen. Zijn eigen benadering is simpel en direct: “In de moskee vertellen ze de gelovigen niet om te gaan met Noren. Maar ik zeg ‘flauwekul’. Ik kijk met respect naar vrouwen, ook als ze geen hoofddoek dragen en in cafe’s drink ik net als thuis geen alcohol. Daar zullen de mensen me op een gegeven moment vragen ‘Waarom drink jij geen alcohol?’ En dan kan ik uitleggen dat ik dat niet doe omdat ik moslim ben. Als je je niet onder de mensen begeeft krijg je die kans niet en men zal je als vreemde blijven beschouwen”.
Het ligt aan de mensen: gedraag je je als bezoeker, of als nieuwe medelander.

5 juni   Noorwegen (3)

Het overvloedige Oriëntaalse eten werd ons aangereikt in een ambiance van Oosterse gastvrijheid, die ons zeer vertrouwd voorkwam. We waren namelijk te gast bij de Iraanse familie, met wie we vanaf 2001 twee jaar hebben opgetrokken, toen ze bij ons om de hoek waren ‘geïnterneerd’ in een AZC. Ik wijdde eerder een column aan onze ontmoeting en de wijze waarop deze mensen Nederland werden uitgewerkt. Nu hoorden we de details van hun tweede ‘vlucht’, naar Noorwegen. Zij werden eenvoudig op straat gezet vanuit Zevenaar. In Noorwegen (een niet-Schengen land) hebben ze zich opnieuw gemeld, opnieuw procedures doorlopen en opnieuw een vreemde taal geleerd. Nu hebben ze allen diploma’s of leren daar nog voor, banen, inkomen, huizen, kortom perspectief. De neerslachtigheid voorbij. In bezit van een verblijfsvergunning; Noors staatsburgerschap in het vooruitzicht.
We zagen nu pas het eigenlijke gelaat van de vader en moeder, vrij van zorgen en stress, opgewekt. Op de moeder na hebben ze de islam achter zich gelaten. De jongste dochter verkeert in dubio, de anderen zijn christen geworden.
Oudste zoon Amir reed ons een dag rond in Oslo. Hij is onder meer taxichauffeur en kende de stad snel genoeg om in 2 maanden te slagen voor de test. Noorwegen is een land met veel discipline: de boetes voor verkeersovertredingen zijn erg hoog; ons ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt voor de veel hogere straffen voor drugsgebruik.
Tweede zoon Iradj is buschauffeur, haalde daarvoor het rijbewijs maar is ook bijna geslaagd om een vrachtwagen te mogen besturen. Hij heeft er een Afghaanse vriendin ontmoet, die ook vanuit Nederland doorreisde. Hun eerste contact verliep drie maanden lang in het Nederlands….. De oudste dochter en haar man werken onder meer als zweminstructeur.
Wie wil kan hier werken. (slechts 3% is werkloos)

4 juni      Noorwegen (2)
Bevestiging van beschaving is ook dat we tijdens urenlang wandelen vaststelden dat de enige van de half miljoen Osloënaren die hondestront achterlaten, de bewoners van een buurtje met kraakpanden zijn. Chrèches zijn alomtegenwoordig en hele schoolklassen worden langs nationaal erfgoed geleid, zoals we zagen in het Vigelandpark.
Indrukwekkend was het Munchmuseum. Behalve de tentoongestelde kunst betrof dat de bewaking er van. Voordat je maar een kaartje kunt kopen moet de bezoeker eerst door vliegveld-achtige detectietaferelen. Is de vredige Noorse samenleving hier doorgeslagen na de zoveelste diefstal van De Schreeuw? In mijn beleving was dat al een paar keer gebeurd en leken de Noren daar voor eens en voor altijd mee af te willen rekenen. Maar het zit zo. Er zijn twee schilderijen en twee tekeningen van. De ene tekening hebben wij gezien. De andere is in particulier bezit. Het laatstelijk gestolen en teruggevonden schilderij wordt gerestaureerd en is pas volgend jaar in het Munchmuseum te zien. Het andere, een jaar of tien terug gestolen en teruggevonden schilderij, hangt in het Nationaal museum.
Noorse vis is natuurlijk goed, maar dat haring ook lekker is bij het ontbijt en dat biefstuk van rendiervlees heerlijk smaakt weet ik nu ook uit ondervinding. Voor het overige konden wij ons vooral te goed doen aan Iraanse en Afghaanse gerechten…..

2 juni       Noorwegen (1)

Bij de balie voor businformatie, vertelt een oudere dame dat de gewenste bus het vliegveld elk kwartier met de stad verbindt. Ze kijkt vriendelijk, maar mengt dat met zelfbewuste bedachtzaamheid. Alsof ze de nieuw ingekomenen op het hart wil drukken dat dit land zijn zaken bijzonder goed voor elkaar heeft. Dat blijkt. Als het beschavingsniveau van een land ergens aan kan worden afgemeten is het de mate waarin rekening wordt gehouden met minderheden. Gescheiden verkeersvoorzieningen voor voetgangers, wielrijders, gehandicapten en een goed stelsel van openbaar vervoer zijn er voorbeelden van. In Noorwegen is dat perfect geregeld. De eerste luchthavenemployé die we in de ogen kijken heeft zijn voorouders in donker Afrika, en blijkt voorbode van het feit dat ook een veelkleurig etnisch palet het hoge beschavingsniveau weergeeft.

In Oslo’s publiek transport en straatbeeld consumeren Somali’s de Noorse verdraagzaamheid en ruimhartigheid tot op de graat met hun compromisloos taalgebruik en kleding. Pas hier valt me op hoe discriminerend dit gedrag in wezen is: ze sluiten er de Noorse omgeving mee buiten. Zijn ze te gast of nieuwe inwoners? Of combineren ze de gelijkberechtiging van nieuwe inwoners met de afstandelijkheid van bezoekers?
Waarom gaan wij niet zo gauw naar Noorwegen? Een schoon, gastvrij, zeer welvarend land met bijzondere natuurschoon op amper 1,5 uur vliegen. Men lijkt er een specifieke reden voor te moeten hebben. Wij hadden die en verbleven er de afgelopen week.